25. oktobar

732 – Franački vladar Šarl teško je porazio Saracene, u bici kod Poatjea,  i time definitivno zaustavio njihov dalji prodor u zapadnu Evropu, što mu je donelo nadimak Martel (Čekić). Poznat je pod imenom Karlo Martel.

1400 – Umro je engleski pisac Džefri Čoser, začetnik moderne engleske književnosti. Njegove “Kenterberijske priče” smatraju se najznačajnijim delom engleske srednjovekovne književnosti.

1415 – Englezi su u Stogodišnjem ratu, pod komandom kralja Henrija V (Henry), naneli težak poraz Francuzima u bici kod Azenkura na severu Francuske.

1495 – U Portugaliji je na presto stupio kralj Manuel I Veliki ili Srećni (Manoel). Finansirao je istraživačke poduhvate moreplovaca Vaska da Game (Vasco), Pedra Alvareša Kabrala (Alvarez Cabral) i drugih, čija su otkrića potom postala portugalske kolonije, a Portugalija svetska pomorska i kolonijalna sila. Tokom njegove vladavine iz zemlje su proterani Jevreji i Maori.

1616 – Holandski moreplovac Dirk Hartog na putu prema Javi otkrio je zapadne obale Australije.

1647 – Umro je italijanski matematičar i fizičar Evangelista Toričeli (Torricelli), savremenik i nastavljač Galilejevog dela, pronalazač živinog barometra (1643. ili 1644).

1806 – Rođen je nemački filozof Kaspar Šmit, poznat kao Maks Štirner (Max Stirner), ideolog anarhizma, čije je delo “Jedini i njegova svojina” (1845) izazvalo burnu reakciju građanske inteligencije, pa je jedno vreme bilo zabranjeno.

1815 – Srpski knez Miloš Obrenović postigao je sporazum sa vezirom Beogradskog pašaluka, Marašli Ali pašom, o mešovitoj srpsko-turskoj upravi, čime je završen oružani deo Drugog srpskog ustanka.

1825 – Rođen je austrijski kompozitor, violinista i dirigent Johan Štraus Mlađi (Johann Straus), proslavljeni “kralj valcera” i jedan od glavnih predstavnika klasične bečke operete (“Slepi miš”, “Ciganin baron”, “Noć u Veneciji”, “Na lepom plavom Dunavu”, “Priče iz bečke šume”).

1838 – Rođen je francuski kompozitor Žorž Bize (Georges Biset), autor opere “Karmen”, jednog od remek-dela francuske i svetske operske scene, čije je prvo izvođenje 1875. godine naišlo na loš prijem publike i kritike.

1881 – Rođen je španski slikar i vajar Pablo Pikaso, jedan od najvećih i najuticajnijih umetnika 20. veka, koji je sa Žoržom Brakom (George Braque) napravio prekretnicu u evropskom slikarstvu, stvarajući novu koncepciju oblika i prostora (“Gospođice iz Avinjona”, “Gernika”, “Rat i mir”).

1918 – Kod mesta Vitorio Veneto počela je jedna od poslednjih bitaka u Prvom svetskom ratu, koja je završena 3. novembra pobedom Italijana nad već dezorganizovanom austrougarskom vojskom.

1936 – Vlade Nemačke i Italije potpisale su tajni protokol o uzajamnoj pomoći, kojim je formirana osovina Rim-Berlin.

1938 – Libija je postala sastavni deo Italije.

1949 – Sprovodeći blokadu Jugoslavije nakon Rezolucije Informbiroa, SSSR je otkazao gostoprimstvo jugoslovenskom ambasadoru u Moskvi, što su potom učinile i ostale zemlje komunističkog bloka. Blokada Jugoslavije trajala je do 1955.

1956 – Egipat, Jordan i Sirija su osnovali jedinstvenu vojnu komandu radi koordinacije odbrane od Izraelskog napada.

1971 – Generalna skupština UN je odlučila da primi Kinu u svetsku organizaciju i da isključi Tajvan.

1983 – Trupe SAD okupirale su karipsku ostrvsku državu Grenadu, nakon što su levičarske snage izvele državni udar.

1995 – Na osnovu sporazuma Izraela i PLO o palestinskoj samoupravi, izraelske trupe su počele povlačenje iz grada Dženin, na okupiranoj Zapadnoj obali.

2001 – Na donatorskoj konferenciji Pakta za stabilnost jugoistočne Evrope u Bukureštu, SR Jugoslavija je dobila pomoć od 430 miliona evra.

2003 – U Rusiji je uhapšen milijarder Mihail Hodorkovski (Mikhail Khodorkovsky), koji se nalazio na čelu naftnog giganta “Jukos”. U maju naredne godine osuđen je na devet godina zatvora abog finansijskih malverzacija i utaje poreza.

2004 – U sukobu muslimanskih demonstranata sa vojskom i policijom na jugu Tajlanda život su izgubile najmanje 84 osobe.

2005 – Umrla je Roza Parks (93) začetnica pokreta za zaštitu prava crnaca u Americi. Njeno odbijanje da ustupi belcu sedište u autobusu, zbog čega je završila u zatvoru, začelo je pokret za zaštitu ljudskih prava u toj državi.

Slični članci

Ostavite komentar

Your email address will not be published.