31. oktobar

1517 – Umro je italijanski slikar Fra Bartolomeo (Bartolommeo), jedan od poslednjih firentinskih renesansnih majstora. Smatra se pretečom baroka (“Bogorodica sa svecima”, “Pijeta”).

1517 – Ogorčen mnogobrojnim zloupotrebama crkve, nemački sveštenik Martin Luter (Luther) okačio je na vrata katedrale u Vitenbergu i stavio na javnu raspravu 95 teza o reformi crkve. Time je u nemačkim zemljama počela Reformacija, a Luter je postao jedan od njenih vođa.

1632 – Rođen je Jan Vermer (Vermeer), jedan od najvećih holandskih majstora 17. veka. Nepriznat i neshvaćen za života, dva veka kasnije svrstan je među najveće umetnike u istoriji slikarstva, a njegove slike dostigle su astronomske cene (“Pogled na Delft”, “Žena s pismom”, “Devojka s đerdanom”, “U ateljeu”, “Čas muzike”).

1795 – Rođen je Džon Kits (John Keats), jedan od velikana iz plejade engleskih romantičara s kraja XVIII i početka XIX veka. Za pet godina stvaralaštva (umro je u 26. godini) ostavio je delo koje ga svrstava u jednog od najvećih pesnika engleske književnosti (“Endimion”, “Oda slavuju”, “Oda grčkoj urni”, “Oda jeseni”).

1848 – Carske čete pod feldmaršalom Alfredom Vindišgrecom (Windischgraetz) zauzele su Beč, čime je ugušen osmomesečni Bečki ustanak tokom kojeg je bila uspostavljena revolucionarna vlada.

1851 – U Cetinju je umro crnogorski vladika, filozof i državnik Petar II Petrović Njegoš, veliki epski pesnik, autor slavnog dramsko-epskog dela “Gorski vijenac”. Kao državnik postavio je temelje moderne crnogorske države, ustanovio izvršnu vlast i senat, organizovao sudove, uveo poreze. Za njegove vladavine osnovana je prva štamparija u Cetinju 1834. i podignuta prva škola. U književnoj baštini ostavio je i ep “Luča mikrokozma”, dramu “Lažni car Šćepan Mali”, pesme.

1871 – Na osnovu ustava iz 1869. (Namesnički ustav), donet je prvi zakon o poroti u Srbiji, koji je stupio na snagu 1. januara 1872.

1918 – U atentatu je ubijen bivši mađarski premijer, grof Ištvan Tisa (Istvan Tisza), vođa reakcionarne Nacionalne stranke rada.

1922 – Rođen je kambodžanski princ Norodom Sihanuk (Sihanouk), kojeg je na presto prvi put dovela francuska kolonijalna vlast 1941. Abdicirao je 1955. u korist oca Norodoma Suramarita, a posle njegove smrti 1960. ponovo je šef države. Oboren je sa vlasti 1970. u državnom udaru generala Lon Nola, potom je kratko (1975-76) bio predsednik tokom režima Crvenih Kmera. Posle niza burnih političkih promena, 1993. je ponovo postao kralj Kambodže.

1925 – Reza Kan (Khan) je preuzeo presto Irana i osnovao dinastiju Pahlavi, koja je vladala tom zemljom do Islamske revolucije 1979.

1926 – Umro je američki mađioničar, poreklom mađarski Jevrejin, Hari Hudini (Harry Houdini), najpoznatiji mađioničar 20. veka. Rođen kao Erih Vajs (Ehrich Weiss), promenio je ime u čast francuskog mađioničara Robera Hudina (Robert Houdin).

1940 – Pobedom britanske avijacije završena je Bitka za Britaniju koju su Nemci počeli u julu snažnim bombardovanjem i pomorskom blokadom Velike Britanije. Britanci su preuzeli vazdušnu kontrolu nad Lamanšom, a Nemci su odustali od invazije na to ostrvo.

1952 – SAD su, na Maršalskim ostrvima na Tihom okeanu, izvele prvu probu hidrogenske bombe.

1956 – Bombardovanjem egipatskih aerodroma, Britanija i Francuska su počele napad na Egipat, tokom Suecke krize.

1961 – U procesu destaljinizacije Sovjetskog Saveza, Staljinovi posmrtni ostaci premešteni su iz mauzoleja na Crvenom trgu u grobnicu uz zidine Kremlja.

1984 – Ispred rezidencije u Nju Delhiju ubijena je Indira Gandi, premijer Indije. Ubistvo su izvršili Siki ekstremisti, pripadnici njenog ličnog obezbeđenja.

1991 – Na prvim višepartijskim izborima u Zambiji Frederik Čiluba (Frederick Chiluba) pobedio je Keneta Kaundu (Kenneth), lidera u borbi za nezavisnost i prvog predsednika zemlje.

1993 – Umro je italijanski režiser Federiko Felini (Federico Fellini), koji je pedesetih godina 20. veka postao vodeće ime italijanskog i svetskog filma. Jedan od najistaknutijih predstavnika italijanskog neorealizma, dobitnik je tri Oskara za filmove “Ulica”, “Kabirijine noći” i “Osam i po”. Proslavili su ga i “Amarkord”, “Sladak život”, “Đulijeta i duhovi”.

1999 – Tokom 113. fudbalskog derbija “Partizana” i “Crvene zvezde” u sukobima navijača poginuo je učenik Aleksandar Radović (17). To je bio prvi slučaj nasilne smrti na fudbalskim utakmicama u Jugoslaviji.

2000 – Ruska raketa u kojoj su se nalazili prvi stanovnici međunarodne svemirske stanice, eksplodirala je u Kazahstanu.

2003 – U Maleziji je, nakon 22 godine, izabran peti po redu predsednik vlade Abdulah Ahmad Badavi. On je na toj dužnosti zamenio Mahatira Mohameda koji je, s reputacijom najkotroverznijeg azijskog lidera, vladao tom zemljom jugoistočne Azije od 1981.

2003 – U Japanu je umrla Kamato Hongo (116) za koju se veruje da je bila najstarija osoba na svetu.

POLJOPRIVREDNI SAJAM

Slični članci

Ostavite komentar

Your email address will not be published.