fbpx

10. oktobar

680 - U stranačkim borbama koje su dovele do rascepa islamskog sveta na sunite i šiite, u bici kod Karbale, na Eufratu, ubijen je Husein, pretendent na kalifski presto dinastije Alida. Kasnije je postao šiitski svetac.

1733 - Francuska je objavila rat austrijskom caru Karlu VI zbog njegove podrške knezu Avgustu III u nameri da postane poljski kralj, umesto francuskog kandidata Stanislava Lešćinskog. Rat za poljsko nasleđe trajao je do 1735.

1813 - Rođen je italijanski kompozitor Đuzepe Verdi uz Riharda Vagnera, najistaknutiji romantičarski operski stvaralac 19. veka. Njegove opere "Aida", "Otelo", "Rigoleto", "Travijata" i danas su ključna dela repertoara operskih kuća širom sveta.

1837 - Umro je francuski ekonomista Šarl Furije, socijalista-utopista. Pred kraj života stekao je značajan broj pristalica koji su širili i pokusavali praktično ostvariti njegovu ideju o eksperimentalnim zajednicama - falangama, kao prelaznom stupnju ka "društvu harmonije" ("Novi industrijski i društveni svet", "Teorija četiri pokreta").

1888 - Rođen je ruski revolucionar Nikolaj Ivanovič Buharin, jedan od vodećih ideologa boljševika, funkcioner Kominterne. Zbog protivljenja Staljinovoj brutalnoj kolektivizaciji sela 1929. je isključen iz Politbiroa partije, uhapšen je 1937. i nakon montiranog procesa streljan 1938.

1901 - Rođen je švajcarski skulptor, slikar i grafičar Alberto Đakometi (Giacometti), poznat po nadrealističkim prostornim konstrukcijama ("Palata u 4 časa ujutro") i ekstremno izduženim bronzanim ljudskim figurama ("Kola", "Sedam figura i jedna glava").

1911 - Kineski nacionalni vođa Sun Jat Sen (Yat) je u Vučangu proglasio republiku i otpočeo revoluciju u kojoj je oborena dinastija Manču. Time je završena vladavina kineskih careva koja je trajala 2.000 godina.

1913 - Završena je izgradnja Panamskog kanala dugog 81,6 kilometara, kojim su spojeni Atlantski i Tihi okean.

1917 - Brazil je u Prvom svetskom ratu objavio rat Nemačkoj, nakon što su Nemci torpedovali brazilske brodove.

1918 - Prva srpska armija pod komandom vojvode Petra Bojovića počela je operacije za oslobađanje Niša u Prvom svetskom ratu. Grad je zauzet 12. oktobra, a austrougarska vojska primorana je da se povuče ka severu.

1954 - Vijetnamski lider Ho Ši Min ušao je u glavni grad Vijetnama Hanoj, koji su dva dana ranije napustile francuske kolonijalne trupe.

1964 - U Tokiju su otvorene Olimpijske igre, prve u Aziji.

1970 - Umro je francuski političar Eduar Dalađe (Edouard Daladier). Kao premijer Francuske potpisao je Minhenski sporazum 1938. kojim je Hitleru omogućeno da Sudetsku oblast u Čehoslovačkoj pripoji Nemačkoj.

1975 - Čuvene filmske zvezde Ričard Barton i Elizabet Tejlor venčali su se po drugi put. Sledeće godine ponovo su se razveli.

1980 - U katastrofalnom zemljotresu u Alžiru poginulo je 2.590 ljudi, a oko 330.000 stanovnika grada El Asnam je ostalo bez domova.

1982 - SAD su uvele sankcije protiv Poljske zbog odluke poljske vlade da zabrani sindikat "Solidarnost".

1985 - Umro je američki filmski i pozorišni glumac Jul Briner (Yul Brynner), dobitnik Oskara za ulogu u filmu "Kralj i ja", mjuzikl u kojem je godinama igrao i u pozorištu ("Deset božjih zapovesti", "Anastasija", "Braća Karamazovi", "Sedmorica veličanstvenih").

1985 - Umro je američki filmski glumac, režiser i producent Orson Vels (Welles). Njegov prvi film "Građanin Kejn" ubraja se u najveće klasike kinematografije. Godine 1971. dobio je Oskara za životno delo ("Veličanstveni Ambersonovi", "Dama iz Šangaja", "Magbet", "Otelo", "Treći čovek").

1990 - SSSR i Nemačka su potpisali ugovor o povlačenju sovjetskih vojnika iz Nemačke do kraja 1994. U Istočnoj Nemačkoj bilo je stacionirano 380.000 sovjetskih vojnika sa 220.000 članova porodica.

1991 - Skupština Srbije donela je odluku da republička zastava bude trobojka, bez komunističkog simbola, zvezde petokrake.

1995 - Izrael je, u skladu sa mirovnim sporazumom sa Palestinskom oslobodilačkom organizacijom, počeo povlačenje sa Zapadne obale i oslobodio iz zatvora oko 300 Palestinaca.

2000 - Umrla je Sirimavo Bandaranaike, bivši premijer Šri Lanke (1960-1977) i prva žena premijer na svetu. Bila je jedan od osnivača Pokreta nesvrstanih.

2001 - Nobelovu nagradu za ekonomiju dobili su Amerikanci Džordž A. Akerlof, A. Majkl Spens i Džozef E. Stiglic. Svojom "analizom tržišta sa asimetričnim informacijama", oni su pokazali u kojoj meri informacije utiču na funkcionisanje tržišta, od prodaje polovnih automobila do uspona i kolapsa na velikim berzama.

2003 - Umro je američki pijanist Eugen (Eugene) Istomin, poslednji živi član čuvenog kamernog tria, u kome su još bili Isak (Isaac) Štern i Leonard Rouz (Rose).

2005 - U Beogradu je proglašen početak pregovora o Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju Srbije i Crne Gore Evropskoj Uniji.

2005 - U egzilu u Južnoj Africi umro je Milton Obote, prvi lider Ugande nakon sticanja nezavisnosti.

Pogledajte još

Ostavite komentar

Vaša e-mail adresa neće biti postavljena.